In 2014 heeft Q-support samen met fysiotherapeuten het ‘Beweegprogramma voor mensen met langdurige klachten na Q-koorts’ ontwikkeld. Veel patiënten hebben hier gebruik van gemaakt. Door de jaren heen zijn de inzichten in bewegen bij Post Acute Infectieuze Syndromen (PAIS), waaronder Q-koorts, verder ontwikkeld. Het oorspronkelijke Beweegprogramma is in aangepaste vorm geïntegreerd in het aanbod van gespecialiseerde fysiotherapeuten en sportartsen. Breed wordt onderschreven dat bewegen, waarbij zorgvuldig rekening wordt gehouden met de beperkingen van de patiënt, belangrijk blijft.
Terugblik op het Beweegprogramma
Veel patiënten hebben te maken met ernstige vermoeidheid, conditieverlies, spier- en gewrichtsklachten en onzekerheid over wat zij lichamelijk nog aankunnen. Het doel van het Beweegprogramma was om mensen onder deskundige begeleiding op een verantwoorde manier te laten bewegen en hen te ondersteunen bij het omgaan met hun beperkingen.
Bij het oorspronkelijke Beweegprogramma lag de focus op het verbeteren en behouden van conditie en spierkracht, met aandacht voor het grillige verloop van klachten en het risico op terugval. Tussen 2014 en 2017 volgden enkele honderden Q-koortspatiënten het programma bij fysiotherapiepraktijken verspreid over het land. De kosten werden tot 2018 vergoed door Q-support, daarna is gemeenten verzocht om de kosten van het beweegprogramma te vergoeden.
Veel deelnemers waardeerden het programma, niet alleen vanwege het bewegen zelf, maar ook door de begeleiding door zorgverleners met kennis van Q-koorts en het contact met lotgenoten.
Wat liet onderzoek zien?
Onderzoek naar het beweegprogramma in 2018 liet een genuanceerd beeld zien. Het programma bleek haalbaar en een deel van de deelnemers kreeg meer vertrouwen in bewegen, beter inzicht in de eigen belastbaarheid en verbetering van het welbevinden. Tegelijkertijd liet het onderzoek geen eenduidige verbetering zien in vermoeidheid, fysieke fitheid of activiteitenniveau voor de hele groep. Deze uitkomsten maakten duidelijk dat bewegen voor mensen helpend kan zijn, maar dat één vast programma niet voor iedereen passend is.
Huidige situatie: minder aanbod, andere invulling
In 2025 is in het kader van een afstudeeronderzoek gekeken of en hoe het Beweegprogramma nog wordt gebruikt. Hieruit bleek dat het oorspronkelijke Beweegprogramma flexibel en meer als leidraad wordt toegepast. Begeleiding in de praktijk bestaat steeds meer uit maatwerk. De rol van de fysiotherapeut verschuift daarbij van trainer naar coach. Naast bewegen is ook aandacht voor psychosociale begeleiding, zoals omgaan met klachten, gedragsverandering en het bieden van erkenning. Ook lotgenotencontact wordt als waardevol ervaren.
Meer kennis over postinfectieuze aandoeningen
De afgelopen jaren is de kennis over postinfectieuze aandoeningen toegenomen, mede door onderzoek en ervaringen rondom post-COVID. Deze inzichten zijn ook van grote betekenis voor Q-koorts. Er is nu meer aandacht voor:
- post-exertionele malaise (PEM): verergering van klachten na inspanning;
- pacing: het zorgvuldig doseren en verdelen van activiteiten;
- het belang van individuele belastbaarheid en flexibiliteit;
- de rol van psychosociale begeleiding, erkenning en zelfregie.
Bredere kijk op bewegen
Deze kennis heeft geleid tot een bredere kijk op bewegen: niet gericht op opbouw of prestatie, maar op duurzaam functioneren en het voorkomen van achteruitgang. Fysiotherapeuten en sportartsen hebben inmiddels eigen richtlijnen en handreikingen opgesteld. Ook is een integrale handreiking post-COVID in ontwikkeling (PCNN).
- VSG advies medisch specialistische beweegzorg post-COVID-19 & PAIS – jan 2026
- Integrale handreiking post-COVID – paramedische behandeling
- Standpunt Fysiotherapie 2022
- Hartslag pacing
Waarom blijven investeren in bewegen belangrijk is
Hoewel het oorspronkelijke Beweegprogramma niet meer in deze vorm wordt aangeboden, blijft het belang van bewegen voor mensen met langdurige klachten na Q-koorts groot. Bewegen is geen genezende behandeling, maar helpt wel om:
- fysieke achteruitgang en deconditionering te voorkomen;
- beter inzicht te krijgen in de eigen grenzen;
- stabiliteit in het dagelijks functioneren te behouden;
- zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie te ondersteunen;
- sociaal isolement te verminderen.
Voor mensen met Q-koorts is bewegen echter complex. Zonder deskundige begeleiding bestaat het risico op overbelasting en langdurige terugval. Juist daarom is toegankelijke, passende begeleiding bij bewegen van groot belang.
Gemeenten: kijk verder dan het ‘Beweegprogramma’
Voor gemeenten betekent dit dat het belangrijk is om niet alleen te kijken naar het wel of niet vergoeden van één specifiek beweegprogramma, maar naar het bredere belang van bewegen als onderdeel van maatschappelijke ondersteuning. Passende beweegbegeleiding sluit aan bij doelen zoals zelfredzaamheid, participatie en preventie, en kan bijdragen aan het voorkomen van zwaardere zorg of langdurige uitval. Q-support verzoekt gemeenten daarom om vormen van bewegen te vergoeden voor Q-koortspatiënten.
Handreiking en scholing voor gemeenten
Voor gemeenten heeft Q-support de ‘Handreiking postinfectieuze aandoeningen’ opgesteld. Hierin staat uitleg over – de impact van- postinfectieuze aandoeningen en hoe de gemeente de kwaliteit van leven en participatiemogelijkheden van deze mensen kan helpen verhogen. Voor WMO-consulenten en andere medewerkers van gemeenten biedt Q-support een scholing aan over Q-koorts en post-COVID. Naast kennis over het ziektebeeld en de impact op het dagelijkse leven, wordt gekeken wat de gemeente voor deze mensen kan doen. Door maatwerk te leveren en goed naar patiënten te luisteren, kunnen de kwaliteit van leven en de participatiemogelijkheden van deze patiënten verbeteren.
